BÖLÜM 5 - PANDORA'NIN PROVASI
Ekranda, babasının her zaman kullandığı o sade masaüstü belirdi: Arka planda, Samanyolu'nun merkezini gösteren bir teleskop fotoğrafı. Aras bir an yutkundu. Dosya sistemini açtı. Yüzlerce klasör: "Nöral Ağlar", "Kuantum Bilinç Teorileri", "Yayınlanmış Makaleler"... Her şey tanıdık ve normaldi.
Sonra onu gördü. Diğerlerinden farklı, üzerinde küçük bir kilit simgesi olan bir klasör. Adı, tüylerini diken diken etmeye yetti.
"Pandora'nın Provası"
İdris'in söylediği gibi. Aras, fare imlecini klasörün üzerine getirdi ve çift tıkladı. Ekranda bir şifre istemi kutusu belirdi. Derin bir nefes aldı. Parmakları, sanki kutsal bir ayin gerçekleştiriyormuş gibi yavaşça hareket etti.
S-U-M-E-R-U.
"Enter" tuşuna bastı. Bir anlık bir duraksamadan sonra, kilitli klasör açıldı.
İçindeki, Aras'ın beklediği gibi düzenli araştırma notları veya makale taslakları değildi. Burası, babasının gizli, ham ve filtresiz zihniydi. Bir düzineden fazla video dosyası, yüzlerce ses kaydı ve "Gözlemler" adında tek bir metin belgesi.
Tereddütle, en eski tarihli video dosyasına tıkladı. Ekranda babasının yüzü belirdi. Ama bu, Aras'ın hatırladığı o sakin, bilge adam değildi. Gözleri, evreni keşfetmiş bir çocuğun ateşiyle parlıyordu. Arkasındaki duvarda, Göbekli Tepe'nin T-şekilli sütunlarının ve Dendera'daki gizemli "lamba" rölyefinin büyük boy fotoğrafları asılıydı.
- Video günlüğü, birinci gün, dedi Cihan Kaan'ın sesi, sanki başka bir zamandan fısıldıyordu. Sanırım buldum. Her zaman yanıldığımız nokta buydu. Bilinci, beynin yarattığı bir yan ürün olarak gördük. Bir ilüzyon. Ya tam tersiyse? Ya beyin, bilinci yaratan bir organ değil de, onu alan, ona uyum sağlayan bir alıcıysa? Bir radyo gibi.
Cihan ayağa kalkıp kameranın kadrajından çıktı ve Dendera rölyefini işaret etti. "Arkeologlar buna 'Dendera Lambası' diyor. Bir yılanın bir tür kozadan çıktığı sembolik bir anlatım olduğunu söylüyorlar. Annen Zehra, bunun bir plazma jeneratörünün şeması olduğunu düşünüyor. Ama ben daha fazlası olduğunu
sanıyorum. Bu bir makine değil, bir süreç. Yılan, kundalini enerjisi. Koza, insan vücudu. Ve o 'lamba'... O, epifiz bezinin uyarılmasıyla ortaya çıkan biyolojik ışık, biyofotonlar. Mısırlılar elektriği değil, bilincin kendisini nasıl 'aydınlatacaklarını' çözmüşlerdi."
Aras nefesini tutarak izliyordu. Sonraki videolarda, babasının teorisi daha da çılgın bir hal alıyordu. O, bu "bilinç alanının", tıpkı yerçekimi veya elektromanyetizma gibi evrenin temel bir kuvveti olduğuna inanıyordu. Ama bu alan, maddeyle değil, bilgiyle etkileşime giriyordu. Ona "Akaşik Alan" adını vermişti, Hindu mistisizminden ödünç aldığı bir terimdi.
- Bu alanın bir yankısı var, diyordu Cihan başka bir videoda, yüzü şimdi daha endişeliydi. Bir arka plan gürültüsü. Düşük frekanslı, yapısal bir sinyal. Onu EEG kayıtlarında, özellikle de derin meditasyon halindeki deneklerin teta dalgalarında görebiliyorum. Çok zayıf, ama orada. Kadim medeniyetler bunu biliyordu. Göbekli Tepe bir tapınak değil, Aras. O devasa T-sütunları, o hayvan kabartmaları... Onlar, bu frekansı yakalamak ve yükseltmek için tasarlanmış dev bir rezonans odası. Taşı, belirli bir frekansta titreştirmek için kullanıyorlardı. Ortak bir bilinç alanı yaratıp, Akaşik Alan'a bağlanıyorlardı. Onlar yıldızları seyretmiyorlardı, evrenin kendisini dinliyorlardı.
Aras'ın elleri titremeye başladı. Düşük frekanslı, yapısal bir sinyal. Babası, CERN'deki milyonlarca dolarlık çarpıştırıcının değil, insan beyninin derinliklerinde aynı fısıltıyı duymuştu.
Sonra annesinin, Zehra Kaan'ın ses kayıtlarına geçti. Güçlü, kendinden emin sesi, babasının teorik uçuşlarını toprağın somut gerçekliğine bağlıyordu.
- ...Cihan haklı, diyordu Zehra'nın sesi. Toroslar'daki bu Hitit yerleşkesi, sandığımızdan çok daha eski. Katmanların altında, Göbekli Tepe ile aynı döneme ait bulgular var. Ve semboller... Her yerdeler. T-sütunlarındaki yılan ve turna motiflerinin aynısı. Ama burada farklı bir şey var. Bir uyarı. Rölyeflerin çoğunda, bu 'dinleyen' figürlerin etrafında başka figürler var. Onları izleyen, gölgelerde saklanan figürler. Sanki bu bilgiye ulaşanların her zaman bir de 'gözlemcileri' olmuş.
En son ses kaydı, ölümlerinden sadece iki gün öncesine aitti. Cihan'ın sesi fısıltı gibiydi, korku ve heyecan birbirine karışmıştı.
"Zehra haklıydı. Yalnız değiliz. Araştırmalarımız birilerinin dikkatini çekti. Bize 'Konsorsiyum' adını veren bir gruptan dolaylı yoldan tehditler alıyoruz. Onlar, bu bilginin açığa çıkmasını istemiyorlar. Amaçları aydınlanma değil, kontrol. Eğer Akaşik Alan gerçekse, eğer bilinç evrenin temel bir dokusuysa, onu manipüle edebilen, gerçekliği de manipüle edebilir. Düşünceleri, inançları, hatta anıları bile
yeniden yazabilirler. Bu, Tanrı'yı oynamak değil. Bu, Tanrı'yı kodlamak. Pandora'nın kutusunu açmak üzereyiz, ama bu bir prova. Gerçek kutuyu onların eline geçmeden önce bizim bulmamız lazım..."
Kayıt burada kesiliyordu.
Aras, bilgisayarın başında kaskatı kesilmişti. Odadaki hava ağırlaşmış, duvarlar üzerine doğru geliyor gibiydi. Anne ve babası bir kaza sonucu ölmemişti. Susturulmuşlardı. Ve peşinde oldukları şey, akademik bir meraktan çok daha fazlasıydı. Evrenin en temel sırrını, bilincin doğasını ve onu kontrol etmek isteyen gölge bir gücü keşfetmişlerdi.
O an, CERN'deki o küçük anomali, o "fısıltı", masumiyetini tamamen yitirdi. O, sadece bir veri noktası değil, bir cinayetin kanıtı, bir komplonun başlangıcı ve babasının ona uzattığı bir eldi.
Cihan'ın ilk videosu bittikten sonra Aras hemen ikincisini açmadı. Sandalyede geriye yaslandı ve odanın sessizliğini dinledi. Babasının sesi kapandıktan sonra bile odada kalmış gibiydi. İnsan sesi, kayıttan geldiğinde bile bedensel bir şeydi; özellikle de o sesi bir daha canlı duyamayacağınızı biliyorsanız.
Aras videodaki iddiaları zihninde sınıflandırmaya başladı. Beyin bilinci üretmez, alır. Epifiz bir alıcıdır. Biyofotonlar. Kadim semboller. Akaşik Alan. Bunların büyük kısmı, bilimsel çevrelerde yıllardır dolaşan spekülasyonlarla mistik yorumların bir karışımıydı. Bir kısmı doğrudan yanlış kurulmuş analojilerdi. Elektromanyetik alanın var olması, “bilinç alanı”nın da var olduğu anlamına gelmezdi. Bir organın evrimsel geçmişi, ona metafizik bir işlev yüklemezdi. Dendera rölyefini modern teknoloji şemasına benzetmek, arkeolojinin en sevmediği türden anakronik okumaydı.
Aras, rahatlamak için neredeyse gülümsedi.
Babası gerçekten çizgiyi aşmış olabilir, diye düşündü.
Sonra videoların tarihlerini fark etti.
Cihan, bu teorileri tek gecede üretmemişti. Kayıtlar on bir aya yayılıyordu. İlk videolar heyecanlı ve dağınıktı. Sonrakiler daha sistematikti. Deney düzenekleri görünmeye başlıyordu. EEG verileri, karanlık odada meditasyon yapan denekler, ışık izolasyon odaları, fotomultiplikatör kayıtları, kör protokollere dair notlar. Cihan, ne kadar uç bir fikirle uğraşırsa uğraşsın, onu test etmeye çalışmıştı.
Aras bir videoyu ileri sardı. Babası tahtanın önünde denklemler yazıyordu. Bazıları spekülatifti ama rastgele değildi. Bilgi kuramından entropi terimleri, sinyal koherensi, nöral osilasyonlarda faz kilitlenmesi, kuantum kelimesinin gelişigüzel kullanılmadığını gösteren dikkatli ayrımlar.
- Hayır, dedi Aras, ekrana. Bunu böyle kuramazsın.
Videoyu durdurup bir kâğıt aldı. Cihan'ın denklemindeki bir terimin boyut analizini yaptı. Uymuyordu. Yanına kırmızı kalemle soru işareti koydu. Sonra babasının sonraki videoda aynı problemi fark edip terimi düzelttiğini gördü.
Bu küçük ayrıntı Aras'ın direncinde ilk çatlağı açtı.
Cihan yalnızca inanmak istediği şeye koşan bir mistik değildi. Yanlışlarını avlayan bir araştırmacı olarak kalmıştı.
Aras annesinin ses kayıtlarına geçtiğinde ton değişti. Zehra'nın dili Cihan'ınkinden çok daha somuttu. Katman numaraları, karbon tarihleme örnekleri, taş işçiliği, ikonografik karşılaştırmalar, yerleşim dizileri. Ama o da zamanla alışılmadık bir sonuca yaklaşıyordu: farklı dönem ve kültürlerdeki bazı yapıların yalnızca sembolik değil işlevsel benzerlikler taşıdığına inanıyordu.
Bir kayıtta Zehra, “Cihan'ın en büyük hatası her şeyi beyinde araması,” diyordu.
- Benim en büyük hatam da her şeyi taşta aramakmış. Belki ikimiz de aynı devrenin farklı uçlarına bakıyoruz.
Aras kaydı durdurdu.
Bu cümleyi daha önce hiç duymamıştı.
Annesi ve babası kendi disiplinlerini birbirine gerçekten bağlamışlardı. Cihan canlı sinir sisteminde, Zehra ise mimaride ve ritüelde aynı tür rezonans fikrini arıyordu.
Aras'ın içindeki bilim insanı hâlâ direniyordu. Haklı da olabilirdi. İki parlak insan birlikte yanılabilir, hatta birbirlerinin yanılgısını güçlendirebilirdi. Çift yönlü doğrulama, yanlış hipotezi daha tehlikeli hale getirebilirdi.
Ama sonra Zehra'nın Toros kayıtlarından birinde kamera birkaç saniyeliğine duvara dönmüştü. Taş yüzeydeki üç kıvrımlı motif, Aras'ın daha önce görmediği kadar net görünüyordu. Görüntünün altında ölçüm notları vardı. Aralıklar, açılar, taşın doğal rezonansına ilişkin değerler.
Aras istemsizce ekran görüntüsü aldı.
Neden yaptığını bilmiyordu.
Belki de CERN'deki anomaliyle hiçbir ilgisi yoktu.
Ama artık ilk kez, bu dosyaları yalnızca ebeveynlerinin ölümünü anlamak için değil, kendi verisini anlamak için de inceliyordu.
Bu fark, geri dönülmezdi.
Aras, anne ve babasının kayıtlarını incelerken bir noktada kendisini onların evliliklerine dışarıdan bakan biri gibi hissetti. Çocukken onları tek bir birlik olarak görmüştü: annem ve babam. Oysa videolar, aralarındaki ciddi fikir ayrılıklarını da gösteriyordu.
Cihan daha hızlı sonuç istiyordu. Zehra daha temkinliydi.
Bir kayıtta tartışıyorlardı.
- Bu frekansı insan deneklerinde test etmeden ilerleyemeyiz, diyordu Cihan.
Zehra, “Önce ne yaptığımızı anlamadan insan üzerinde hiçbir şey test etmeyeceğiz,” diye karşılık veriyordu.
- EEG ölçümü yapıyoruz, beyin ameliyatı değil.
- Sen artık yalnız EEG ölçmüyorsun, Cihan. İnsanların algısını değiştirdiğini söylüyorsun.
Kayıt birkaç dakika sonra kesilmişti.
Aras videoyu geri sardı. Babasının yüzündeki sabırsızlığı tanıyordu. Aynı ifade, Aras küçükken teleskobu yanlış hizaladığında ya da bir deneyi aceleyle sonuçlandırdığında da olurdu. Cihan parlaklığının yanında tehlikeli bir hız taşıyordu.
Zehra ise yavaşlatan taraftı.
Bu dinamik, ileride Project Kimera gerçeğini öğrendiğinde çok daha ağır anlam kazanacaktı.
Şimdilik Aras sadece şunu fark etti: anne ve babası aynı sonuca aynı yoldan ulaşmamıştı. Birbirlerini sürekli sorgulamışlardı.
Belki de Aras'ın yapması gereken de buydu. Cihan'a karşı Zehra'nın şüphesini, Zehra'ya karşı Cihan'ın deneysel cesaretini aynı anda taşımak.
Kendi zihninde ilk kez anne ve babasını yöntemlere dönüştürdü:
Cihan: Soruyu korkmadan büyüt.
Zehra: Sonucu sevmeden kontrol et.
Aras bu iki cümleyi defterine yazdı.
Cihan'ın EEG deneylerine ait ham verilerin bir kısmı gerçekten vardı. Aras ilk gece yalnızca birkaç kaydı açabildi. Denekler anonimleştirilmişti; meditasyon deneyimi, uyku durumu ve ilaç kullanımı gibi değişkenler ayrı tabloda tutuluyordu. Cihan'ın "Akaşik yankı" dediği örüntü, normal beyin ritimlerinin arasına gömülmüş çok zayıf bir faz ilişkisi olarak işaretlenmişti.
Aras aynı analizi sıfırdan kurdu. Babasının filtrelerini kullanmadı. Cihan'ın özellikle seçtiği denekleri de dışarıda bıraktı. Örüntü zayıfladı fakat tamamen kaybolmadı.
Bu, onu ikna etmek yerine daha çok sinirlendirdi.
- Neden yayımlamadın? diye ekrandaki babasına sordu.
Bir sonraki günlük sanki soruyu duymuş gibi cevap veriyordu.
- Çünkü etkisi küçük, diyordu Cihan. Ve küçük etkiler, büyük iddiaları taşımaz. Önce mekanizma lazım.
Aras sandalyesine yaslandı. Bu, hatırladığı babaydı: coşkulu ama bir zamanlar sınırlarını bilen bilim insanı.
Sonraki videolarda ton değişiyordu. Cihan giderek aynı örüntüyü mitolojik ve tarihsel sembollerle bağlamaya başlamıştı. Aras bu geçişin nerede olduğunu işaretledi. Bir bilimsel hipotezin ne zaman kişisel inanca dönüştüğünü anlamak, belki de bütün komplonun başlangıcını anlamak demekti.
O noktada henüz bilmiyordu: Cihan'ın sınırı aşmasında yalnızca merak değil, Konsorsiyumun ona sunduğu veriler de rol oynamıştı.
Zehra'nın dosyalarında büyüleyici olan şey, annesinin kendi hipotezinden sürekli şüphe etmesiydi. Her güçlü sonucun yanında ters açıklama arıyordu. Bir taş odanın rezonansını "kasıtlı tasarım" diye işaretlediyse hemen altına doğal geometrinin aynı sonucu verip veremeyeceğini soruyordu. Göbekli Tepe'deki sütun dizilerini yıldızlarla eşleştiren popüler çalışmalara mesafeli notlar düşmüş, "gökyüzündeki yeterince çok nokta ile yerdeki yeterince çok noktayı her zaman eşleştirebilirsin" yazmıştı.
Aras bu cümleyi okurken annesinin sesini duydu.
- İstatistik bilmeden arkeoastronomi yapılmaz, oğlum. Gökyüzü çok kalabalık.
Çocukken bu cümleye gülerdi.
Şimdi annesinin en değerli mirasının semboller değil, şüphe yöntemi olduğunu anlıyordu.
Toros kayıtlarında 1,381 çevresindeki oranı gördüğünde bu yüzden heyecanını bastırdı. Zehra dosyanın yanına ölçüm cihazının hata aralığını, sıcaklık değişimini ve taş yüzeyinin nemini de yazmıştı. Aras bu değişkenleri kullanarak yeniden örnekleme yaptı. Oran belirsizlik içinde kalıyordu ama tamamen dağılmıyordu.
Aynı klasörde "ERID?" adlı yarım bir not buldu. İçinde yalnızca bir gök haritası ve üç koordinat vardı. Zehra soru işaretini özellikle bırakmıştı.
Annesi Eridanus bağlantısını kesinleştirmemişti.
Ama ona yaklaşmıştı.
Bu, Aras'ın omuzlarına yeni bir ağırlık yükledi. İki yıl önce annesinin baktığı soruya şimdi o bakıyordu.
Zehra'nın Toros günlüklerinde bir başka ayrıntı Aras'ın dikkatini çekti. Annesi, kazı alanındaki bazı odalarda insanların davranışlarını da gözlemlemişti. İşçilerden biri belirli bir taş geçitten geçerken baş dönmesi yaşadığını söylemiş, iki kişi aynı bölgede "kulak tıkanması" tarif etmişti. Zehra bu ifadeleri paranormal kanıt gibi sunmamış; tünel çapı, hava basıncı ve olası düşük frekanslı rezonansla ilişkilendirmişti.
Bir sayfada taş odanın yaklaşık boyutları, yanında da basit bir Helmholtz rezonatörü hesabı vardı.
Aras gülümsedi. Annesi arkeologdu ama Cihan'la yaşamanın bedeli olarak yeterince fizik öğrenmişti.
Hesabı yeniden yaptığında tahmini frekans, insan işitmesinin alt sınırına yakın çıkıyordu. Düşük frekanslı seslerin rahatsızlık, basınç hissi ve bazı fizyolojik tepkiler yaratabileceği biliniyordu. Bu, bütün mistik deneyimleri açıklamıyordu; ama en azından bazılarını sıradan mekanizmalarla açıklamak mümkündü.
Aras bu sonucu özellikle değerli buldu.
Çünkü gerçek bir teori, yalnızca olağanüstüyü büyütmemeli; sıradan açıklamanın yettiği yerde geri çekilebilmeliydi.
Zehra'nın notlarının gücü de buradaydı. O, gizem ararken bile gizemi azaltmaktan korkmuyordu.
Aras annesinin çalışma biçimini kendi yönteminin ikinci sütunu yaptı:
Önce sıradan açıklamayı tüket.
Sonra bilinmeyene isim ver.
Aras annesinin kayıtlarını, babasının videolarından farklı bir yöntemle incelemeye başladı. Cihan fikirlerden konuşuyordu; Zehra ölçülerden. Cihan “alan” diyordu, Zehra “taşın yoğunluğu, oda hacmi, sütun aralığı” yazıyordu. Annesinin klasörlerinde fotoğraflardan çok tablolar vardı. Lazer tarama çıktıları, akustik ölçümler, kayaç örnekleri, karbon tarihleme sonuçları ve çeşitli ören yerlerinde aynı biçimde kodlanmış küçük çizimler.
Bir dosyanın adı dikkatini çekti: REZONANS_KARŞILAŞTIRMA_07.
Tabloda Göbekli Tepe’deki belirli T-sütunlarının karşılıklı konumları, Toroslar’daki gizli katmanda ölçülen üç oyuk ve Dendera’dan alınmış bazı mimari oranlar yan yana duruyordu. Zehra, hiçbir yerde “aynı sistem” yazmamıştı. Bunun yerine istatistiksel benzerlikler ve hata payları vermişti. Aras annesinin ihtiyatını tanıyordu. Bir şeye inanması, onu kanıtlamış sayması demek değildi.
Son sütunda “normalize edilmiş harmonik oran” başlığı vardı.
Aras ekrana yaklaştı.
1,376.
1,384.
1,381.
1,379.
Kalbi hızlandı.
CERN’deki kendi defterini açtı. Oraya yazdığı değere baktı. Sonra tekrar tabloya.
Bu, aynı sayı değildi. Aynı sayıya yeterince yakındı.
Bir fizikçi için “yakın” kelimesi tehlikeliydi. Ölçekler bütünüyle farklıydı; ölçüm yöntemleri farklıydı; seçilim yanlılığı ihtimali büyüktü. Aras hemen annesinin ham verilerini buldu. Ölçüleri yeniden normalize etti. İki satırda Zehra’nın kullandığı yöntemin sonuçları abarttığını düşündü ve alternatif normalizasyon denedi.
Oran dağılımı genişledi.
Ama merkez kaybolmadı.
Aras koltuğuna yaslandı.
- Bunu nasıl buldun anne? diye mırıldandı.
Cevap başka bir ses kaydında geldi. Zehra’nın sesi yorgun, fakat berraktı:
- Cihan, aynı geometriyi farklı kıtalarda bulmamız kültürel aktarım demek olmayabilir. Belki insanlar aynı şeyi inşa etmeyi birbirlerinden öğrenmediler. Belki aynı şeyi dinlediler. Eğer doğada bir taşıyıcı varsa, birbirinden habersiz toplumların aynı anten biçimine yaklaşması şaşırtıcı olmaz. Kuşların aynı gökyüzüne bakıp aynı yıldızla yön bulması gibi.
Aras kaydı durdurdu.
İlk kez anne ve babasının çalışmaları ona çılgın bir koleksiyon gibi görünmüyordu. Hâlâ olağanüstü iddialardı. Hâlâ kanıt değildi. Fakat artık aralarında test edilebilir bir köprü vardı.
Annesi taşta bir oran bulmuştu.
Babası beyinde bir örüntü bulmuştu.
Aras aynı örüntüyü parçacık verisinde görüyordu.
Üç farklı ölçek.
Üç farklı disiplin.
Tek bir imza ihtimali.
Ve bütün bunların gökyüzündeki karşılığı Eridanus’tu.
Aras, Pandora klasöründeki videoları kronolojik sıraya soktuğunda babasının düşüncesinin tek gecede “mistik” bir hâl almadığını fark etti. İlk kayıtlar şaşırtıcı derecede sıradandı. Cihan, meditasyon yapan deneklerde EEG faz senkronizasyonu üzerine konuşuyor, ölçüm gürültüsünü azaltmanın yollarını tartışıyor, hipotezlerini ihtiyatlı cümlelerle kuruyordu.
- Beynin bir alıcı olduğuna dair kanıtım yok, diyordu ilk videolardan birinde. Sadece şu soruyu yanlış soruyor olabileceğimizden şüpheleniyorum: Bilinç nerede üretiliyor? Belki daha doğru soru, bilinç dediğimiz deneyimin hangi koşullarda kararlı hâle geldiği.
Aras videoyu durdurdu.
Bu, hatırladığı Cihan’dı. İddiasını veriyle sınırlayan, kendi cümlesine itiraz ekleyen adam.
Aylar ilerledikçe ton değişiyordu.
Bir kayıtta Cihan, birbirinden bağımsız iki deneğin aynı geometrik formu tarif etmesini gösterdi. İkisi de üç kollu bir şekilden söz ediyordu. Deneklerin birbirini görmediğine ve deney öncesinde aynı görsel materyale maruz kalmadığına dair notlar vardı.
Bir sonraki kayıtta Cihan heyecanlıydı.
- Tekrarlandı. Üçüncü laboratuvarda da.
Aras dosya eklerini açtı. Deneklerin çizimleri gerçekten benziyordu ama kusursuz değildi. Bir fizikçinin istediği türden temiz veri değildi. Çizimlerden biri üç yapraklı bir çiçeğe, biri spiral galaksiye, biri de birbirine dolanan üç yola benziyordu.
- Seçilim yanlılığı, diye mırıldandı Aras. Babası yüzlerce çizim içinden benzer olanları seçmiş olabilirdi.
Hemen klasörün tamamını taradı.
Cihan benzemeyen çizimleri de saklamıştı.
Bu, Aras’ın itirazını tamamen yok etmiyordu ama onu zayıflatıyordu.
Daha sonraki videolarda Göbekli Tepe, Dendera ve çeşitli ritüeller devreye giriyordu. Aras burada babasının bilimsel disiplininin gevşediğini düşündü. Bir deneyde görülen şekli binlerce yıllık ikonografiyle eşleştirmek, insan beyninin örüntü bulma iştahına davetiye çıkarmaktı.
Videoya dönüp babasına seslendi.
- Burada fazla ileri gidiyorsun.
Ekrandaki Cihan birkaç saniye sonra, sanki oğlunu duymuş gibi aynı şeyi söyledi:
- Biliyorum, Zehra bunun ikonografik benzerlikten fazlası olduğunu söylemek için erken olduğunu düşünüyor. Haklı. Bu yüzden arkeolojik kısmı onun kontrolüne bırakıyorum.
Aras irkildi.
Anne ve babasının birlikte çalışma biçimi, aralarındaki denetim mekanizmasıydı. Cihan spekülasyona hızla gidiyor, Zehra onu ölçü ve tarihle geri çekiyordu. Zehra bir sembolün peşine fazla düştüğünde Cihan istatistik soruyordu.
Bu ortaklık bozulduğunda ne olmuştu?
Pandora’nın sonraki videolarında başka bir isim belirmeye başladı: Konsorsiyum değil, daha nötr bir başlık.
“Ortak çalışma grubu.”
Cihan ilk kez onlardan bahsederken memnundu.
- Bize kendi laboratuvarımız
Ekranda, babasının her zaman kullandığı o sade masaüstü belirdi: Arka planda, Samanyolu'nun merkezini gösteren bir teleskop fotoğrafı. Aras bir an yutkundu. Dosya sistemini açtı. Yüzlerce klasör: "Nöral Ağlar", "Kuantum Bilinç Teorileri", "Yayınlanmış Makaleler"... Her şey tanıdık ve normaldi.
Sonra onu gördü. Diğerlerinden farklı, üzerinde küçük bir kilit simgesi olan bir klasör. Adı, tüylerini diken diken etmeye yetti.
"Pandora'nın Provası"
İdris'in söylediği gibi. Aras, fare imlecini klasörün üzerine getirdi ve çift tıkladı. Ekranda bir şifre istemi kutusu belirdi. Derin bir nefes aldı. Parmakları, sanki kutsal bir ayin gerçekleştiriyormuş gibi yavaşça hareket etti.
S-U-M-E-R-U.
"Enter" tuşuna bastı. Bir anlık bir duraksamadan sonra, kilitli klasör açıldı.
İçindeki, Aras'ın beklediği gibi düzenli araştırma notları veya makale taslakları değildi. Burası, babasının gizli, ham ve filtresiz zihniydi. Bir düzineden fazla video dosyası, yüzlerce ses kaydı ve "Gözlemler" adında tek bir metin belgesi.
Tereddütle, en eski tarihli video dosyasına tıkladı. Ekranda babasının yüzü belirdi. Ama bu, Aras'ın hatırladığı o sakin, bilge adam değildi. Gözleri, evreni keşfetmiş bir çocuğun ateşiyle parlıyordu. Arkasındaki duvarda, Göbekli Tepe'nin T-şekilli sütunlarının ve Dendera'daki gizemli "lamba" rölyefinin büyük boy fotoğrafları asılıydı.
- Video günlüğü, birinci gün, dedi Cihan Kaan'ın sesi, sanki başka bir zamandan fısıldıyordu. Sanırım buldum. Her zaman yanıldığımız nokta buydu. Bilinci, beynin yarattığı bir yan ürün olarak gördük. Bir ilüzyon. Ya tam tersiyse? Ya beyin, bilinci yaratan bir organ değil de, onu alan, ona uyum sağlayan bir alıcıysa? Bir radyo gibi.
Cihan ayağa kalkıp kameranın kadrajından çıktı ve Dendera rölyefini işaret etti. "Arkeologlar buna 'Dendera Lambası' diyor. Bir yılanın bir tür kozadan çıktığı sembolik bir anlatım olduğunu söylüyorlar. Annen Zehra, bunun bir plazma jeneratörünün şeması olduğunu düşünüyor. Ama ben daha fazlası olduğunu
sanıyorum. Bu bir makine değil, bir süreç. Yılan, kundalini enerjisi. Koza, insan vücudu. Ve o 'lamba'... O, epifiz bezinin uyarılmasıyla ortaya çıkan biyolojik ışık, biyofotonlar. Mısırlılar elektriği değil, bilincin kendisini nasıl 'aydınlatacaklarını' çözmüşlerdi."
Aras nefesini tutarak izliyordu. Sonraki videolarda, babasının teorisi daha da çılgın bir hal alıyordu. O, bu "bilinç alanının", tıpkı yerçekimi veya elektromanyetizma gibi evrenin temel bir kuvveti olduğuna inanıyordu. Ama bu alan, maddeyle değil, bilgiyle etkileşime giriyordu. Ona "Akaşik Alan" adını vermişti, Hindu mistisizminden ödünç aldığı bir terimdi.
- Bu alanın bir yankısı var, diyordu Cihan başka bir videoda, yüzü şimdi daha endişeliydi. Bir arka plan gürültüsü. Düşük frekanslı, yapısal bir sinyal. Onu EEG kayıtlarında, özellikle de derin meditasyon halindeki deneklerin teta dalgalarında görebiliyorum. Çok zayıf, ama orada. Kadim medeniyetler bunu biliyordu. Göbekli Tepe bir tapınak değil, Aras. O devasa T-sütunları, o hayvan kabartmaları... Onlar, bu frekansı yakalamak ve yükseltmek için tasarlanmış dev bir rezonans odası. Taşı, belirli bir frekansta titreştirmek için kullanıyorlardı. Ortak bir bilinç alanı yaratıp, Akaşik Alan'a bağlanıyorlardı. Onlar yıldızları seyretmiyorlardı, evrenin kendisini dinliyorlardı.
Aras'ın elleri titremeye başladı. Düşük frekanslı, yapısal bir sinyal. Babası, CERN'deki milyonlarca dolarlık çarpıştırıcının değil, insan beyninin derinliklerinde aynı fısıltıyı duymuştu.
Sonra annesinin, Zehra Kaan'ın ses kayıtlarına geçti. Güçlü, kendinden emin sesi, babasının teorik uçuşlarını toprağın somut gerçekliğine bağlıyordu.
- ...Cihan haklı, diyordu Zehra'nın sesi. Toroslar'daki bu Hitit yerleşkesi, sandığımızdan çok daha eski. Katmanların altında, Göbekli Tepe ile aynı döneme ait bulgular var. Ve semboller... Her yerdeler. T-sütunlarındaki yılan ve turna motiflerinin aynısı. Ama burada farklı bir şey var. Bir uyarı. Rölyeflerin çoğunda, bu 'dinleyen' figürlerin etrafında başka figürler var. Onları izleyen, gölgelerde saklanan figürler. Sanki bu bilgiye ulaşanların her zaman bir de 'gözlemcileri' olmuş.
En son ses kaydı, ölümlerinden sadece iki gün öncesine aitti. Cihan'ın sesi fısıltı gibiydi, korku ve heyecan birbirine karışmıştı.
"Zehra haklıydı. Yalnız değiliz. Araştırmalarımız birilerinin dikkatini çekti. Bize 'Konsorsiyum' adını veren bir gruptan dolaylı yoldan tehditler alıyoruz. Onlar, bu bilginin açığa çıkmasını istemiyorlar. Amaçları aydınlanma değil, kontrol. Eğer Akaşik Alan gerçekse, eğer bilinç evrenin temel bir dokusuysa, onu manipüle edebilen, gerçekliği de manipüle edebilir. Düşünceleri, inançları, hatta anıları bile
yeniden yazabilirler. Bu, Tanrı'yı oynamak değil. Bu, Tanrı'yı kodlamak. Pandora'nın kutusunu açmak üzereyiz, ama bu bir prova. Gerçek kutuyu onların eline geçmeden önce bizim bulmamız lazım..."
Kayıt burada kesiliyordu.
Aras, bilgisayarın başında kaskatı kesilmişti. Odadaki hava ağırlaşmış, duvarlar üzerine doğru geliyor gibiydi. Anne ve babası bir kaza sonucu ölmemişti. Susturulmuşlardı. Ve peşinde oldukları şey, akademik bir meraktan çok daha fazlasıydı. Evrenin en temel sırrını, bilincin doğasını ve onu kontrol etmek isteyen gölge bir gücü keşfetmişlerdi.
O an, CERN'deki o küçük anomali, o "fısıltı", masumiyetini tamamen yitirdi. O, sadece bir veri noktası değil, bir cinayetin kanıtı, bir komplonun başlangıcı ve babasının ona uzattığı bir eldi.
Cihan'ın ilk videosu bittikten sonra Aras hemen ikincisini açmadı. Sandalyede geriye yaslandı ve odanın sessizliğini dinledi. Babasının sesi kapandıktan sonra bile odada kalmış gibiydi. İnsan sesi, kayıttan geldiğinde bile bedensel bir şeydi; özellikle de o sesi bir daha canlı duyamayacağınızı biliyorsanız.
Aras videodaki iddiaları zihninde sınıflandırmaya başladı. Beyin bilinci üretmez, alır. Epifiz bir alıcıdır. Biyofotonlar. Kadim semboller. Akaşik Alan. Bunların büyük kısmı, bilimsel çevrelerde yıllardır dolaşan spekülasyonlarla mistik yorumların bir karışımıydı. Bir kısmı doğrudan yanlış kurulmuş analojilerdi. Elektromanyetik alanın var olması, “bilinç alanı”nın da var olduğu anlamına gelmezdi. Bir organın evrimsel geçmişi, ona metafizik bir işlev yüklemezdi. Dendera rölyefini modern teknoloji şemasına benzetmek, arkeolojinin en sevmediği türden anakronik okumaydı.
Aras, rahatlamak için neredeyse gülümsedi.
Babası gerçekten çizgiyi aşmış olabilir, diye düşündü.
Sonra videoların tarihlerini fark etti.
Cihan, bu teorileri tek gecede üretmemişti. Kayıtlar on bir aya yayılıyordu. İlk videolar heyecanlı ve dağınıktı. Sonrakiler daha sistematikti. Deney düzenekleri görünmeye başlıyordu. EEG verileri, karanlık odada meditasyon yapan denekler, ışık izolasyon odaları, fotomultiplikatör kayıtları, kör protokollere dair notlar. Cihan, ne kadar uç bir fikirle uğraşırsa uğraşsın, onu test etmeye çalışmıştı.
Aras bir videoyu ileri sardı. Babası tahtanın önünde denklemler yazıyordu. Bazıları spekülatifti ama rastgele değildi. Bilgi kuramından entropi terimleri, sinyal koherensi, nöral osilasyonlarda faz kilitlenmesi, kuantum kelimesinin gelişigüzel kullanılmadığını gösteren dikkatli ayrımlar.
- Hayır, dedi Aras, ekrana. Bunu böyle kuramazsın.
Videoyu durdurup bir kâğıt aldı. Cihan'ın denklemindeki bir terimin boyut analizini yaptı. Uymuyordu. Yanına kırmızı kalemle soru işareti koydu. Sonra babasının sonraki videoda aynı problemi fark edip terimi düzelttiğini gördü.
Bu küçük ayrıntı Aras'ın direncinde ilk çatlağı açtı.
Cihan yalnızca inanmak istediği şeye koşan bir mistik değildi. Yanlışlarını avlayan bir araştırmacı olarak kalmıştı.
Aras annesinin ses kayıtlarına geçtiğinde ton değişti. Zehra'nın dili Cihan'ınkinden çok daha somuttu. Katman numaraları, karbon tarihleme örnekleri, taş işçiliği, ikonografik karşılaştırmalar, yerleşim dizileri. Ama o da zamanla alışılmadık bir sonuca yaklaşıyordu: farklı dönem ve kültürlerdeki bazı yapıların yalnızca sembolik değil işlevsel benzerlikler taşıdığına inanıyordu.
Bir kayıtta Zehra, “Cihan'ın en büyük hatası her şeyi beyinde araması,” diyordu.
- Benim en büyük hatam da her şeyi taşta aramakmış. Belki ikimiz de aynı devrenin farklı uçlarına bakıyoruz.
Aras kaydı durdurdu.
Bu cümleyi daha önce hiç duymamıştı.
Annesi ve babası kendi disiplinlerini birbirine gerçekten bağlamışlardı. Cihan canlı sinir sisteminde, Zehra ise mimaride ve ritüelde aynı tür rezonans fikrini arıyordu.
Aras'ın içindeki bilim insanı hâlâ direniyordu. Haklı da olabilirdi. İki parlak insan birlikte yanılabilir, hatta birbirlerinin yanılgısını güçlendirebilirdi. Çift yönlü doğrulama, yanlış hipotezi daha tehlikeli hale getirebilirdi.
Ama sonra Zehra'nın Toros kayıtlarından birinde kamera birkaç saniyeliğine duvara dönmüştü. Taş yüzeydeki üç kıvrımlı motif, Aras'ın daha önce görmediği kadar net görünüyordu. Görüntünün altında ölçüm notları vardı. Aralıklar, açılar, taşın doğal rezonansına ilişkin değerler.
Aras istemsizce ekran görüntüsü aldı.
Neden yaptığını bilmiyordu.
Belki de CERN'deki anomaliyle hiçbir ilgisi yoktu.
Ama artık ilk kez, bu dosyaları yalnızca ebeveynlerinin ölümünü anlamak için değil, kendi verisini anlamak için de inceliyordu.
Bu fark, geri dönülmezdi.
Aras, anne ve babasının kayıtlarını incelerken bir noktada kendisini onların evliliklerine dışarıdan bakan biri gibi hissetti. Çocukken onları tek bir birlik olarak görmüştü: annem ve babam. Oysa videolar, aralarındaki ciddi fikir ayrılıklarını da gösteriyordu.
Cihan daha hızlı sonuç istiyordu. Zehra daha temkinliydi.
Bir kayıtta tartışıyorlardı.
- Bu frekansı insan deneklerinde test etmeden ilerleyemeyiz, diyordu Cihan.
Zehra, “Önce ne yaptığımızı anlamadan insan üzerinde hiçbir şey test etmeyeceğiz,” diye karşılık veriyordu.
- EEG ölçümü yapıyoruz, beyin ameliyatı değil.
- Sen artık yalnız EEG ölçmüyorsun, Cihan. İnsanların algısını değiştirdiğini söylüyorsun.
Kayıt birkaç dakika sonra kesilmişti.
Aras videoyu geri sardı. Babasının yüzündeki sabırsızlığı tanıyordu. Aynı ifade, Aras küçükken teleskobu yanlış hizaladığında ya da bir deneyi aceleyle sonuçlandırdığında da olurdu. Cihan parlaklığının yanında tehlikeli bir hız taşıyordu.
Zehra ise yavaşlatan taraftı.
Bu dinamik, ileride Project Kimera gerçeğini öğrendiğinde çok daha ağır anlam kazanacaktı.
Şimdilik Aras sadece şunu fark etti: anne ve babası aynı sonuca aynı yoldan ulaşmamıştı. Birbirlerini sürekli sorgulamışlardı.
Belki de Aras'ın yapması gereken de buydu. Cihan'a karşı Zehra'nın şüphesini, Zehra'ya karşı Cihan'ın deneysel cesaretini aynı anda taşımak.
Kendi zihninde ilk kez anne ve babasını yöntemlere dönüştürdü:
Cihan: Soruyu korkmadan büyüt.
Zehra: Sonucu sevmeden kontrol et.
Aras bu iki cümleyi defterine yazdı.
Cihan'ın EEG deneylerine ait ham verilerin bir kısmı gerçekten vardı. Aras ilk gece yalnızca birkaç kaydı açabildi. Denekler anonimleştirilmişti; meditasyon deneyimi, uyku durumu ve ilaç kullanımı gibi değişkenler ayrı tabloda tutuluyordu. Cihan'ın "Akaşik yankı" dediği örüntü, normal beyin ritimlerinin arasına gömülmüş çok zayıf bir faz ilişkisi olarak işaretlenmişti.
Aras aynı analizi sıfırdan kurdu. Babasının filtrelerini kullanmadı. Cihan'ın özellikle seçtiği denekleri de dışarıda bıraktı. Örüntü zayıfladı fakat tamamen kaybolmadı.
Bu, onu ikna etmek yerine daha çok sinirlendirdi.
- Neden yayımlamadın? diye ekrandaki babasına sordu.
Bir sonraki günlük sanki soruyu duymuş gibi cevap veriyordu.
- Çünkü etkisi küçük, diyordu Cihan. Ve küçük etkiler, büyük iddiaları taşımaz. Önce mekanizma lazım.
Aras sandalyesine yaslandı. Bu, hatırladığı babaydı: coşkulu ama bir zamanlar sınırlarını bilen bilim insanı.
Sonraki videolarda ton değişiyordu. Cihan giderek aynı örüntüyü mitolojik ve tarihsel sembollerle bağlamaya başlamıştı. Aras bu geçişin nerede olduğunu işaretledi. Bir bilimsel hipotezin ne zaman kişisel inanca dönüştüğünü anlamak, belki de bütün komplonun başlangıcını anlamak demekti.
O noktada henüz bilmiyordu: Cihan'ın sınırı aşmasında yalnızca merak değil, Konsorsiyumun ona sunduğu veriler de rol oynamıştı.
Zehra'nın dosyalarında büyüleyici olan şey, annesinin kendi hipotezinden sürekli şüphe etmesiydi. Her güçlü sonucun yanında ters açıklama arıyordu. Bir taş odanın rezonansını "kasıtlı tasarım" diye işaretlediyse hemen altına doğal geometrinin aynı sonucu verip veremeyeceğini soruyordu. Göbekli Tepe'deki sütun dizilerini yıldızlarla eşleştiren popüler çalışmalara mesafeli notlar düşmüş, "gökyüzündeki yeterince çok nokta ile yerdeki yeterince çok noktayı her zaman eşleştirebilirsin" yazmıştı.
Aras bu cümleyi okurken annesinin sesini duydu.
- İstatistik bilmeden arkeoastronomi yapılmaz, oğlum. Gökyüzü çok kalabalık.
Çocukken bu cümleye gülerdi.
Şimdi annesinin en değerli mirasının semboller değil, şüphe yöntemi olduğunu anlıyordu.
Toros kayıtlarında 1,381 çevresindeki oranı gördüğünde bu yüzden heyecanını bastırdı. Zehra dosyanın yanına ölçüm cihazının hata aralığını, sıcaklık değişimini ve taş yüzeyinin nemini de yazmıştı. Aras bu değişkenleri kullanarak yeniden örnekleme yaptı. Oran belirsizlik içinde kalıyordu ama tamamen dağılmıyordu.
Aynı klasörde "ERID?" adlı yarım bir not buldu. İçinde yalnızca bir gök haritası ve üç koordinat vardı. Zehra soru işaretini özellikle bırakmıştı.
Annesi Eridanus bağlantısını kesinleştirmemişti.
Ama ona yaklaşmıştı.
Bu, Aras'ın omuzlarına yeni bir ağırlık yükledi. İki yıl önce annesinin baktığı soruya şimdi o bakıyordu.
Zehra'nın Toros günlüklerinde bir başka ayrıntı Aras'ın dikkatini çekti. Annesi, kazı alanındaki bazı odalarda insanların davranışlarını da gözlemlemişti. İşçilerden biri belirli bir taş geçitten geçerken baş dönmesi yaşadığını söylemiş, iki kişi aynı bölgede "kulak tıkanması" tarif etmişti. Zehra bu ifadeleri paranormal kanıt gibi sunmamış; tünel çapı, hava basıncı ve olası düşük frekanslı rezonansla ilişkilendirmişti.
Bir sayfada taş odanın yaklaşık boyutları, yanında da basit bir Helmholtz rezonatörü hesabı vardı.
Aras gülümsedi. Annesi arkeologdu ama Cihan'la yaşamanın bedeli olarak yeterince fizik öğrenmişti.
Hesabı yeniden yaptığında tahmini frekans, insan işitmesinin alt sınırına yakın çıkıyordu. Düşük frekanslı seslerin rahatsızlık, basınç hissi ve bazı fizyolojik tepkiler yaratabileceği biliniyordu. Bu, bütün mistik deneyimleri açıklamıyordu; ama en azından bazılarını sıradan mekanizmalarla açıklamak mümkündü.
Aras bu sonucu özellikle değerli buldu.
Çünkü gerçek bir teori, yalnızca olağanüstüyü büyütmemeli; sıradan açıklamanın yettiği yerde geri çekilebilmeliydi.
Zehra'nın notlarının gücü de buradaydı. O, gizem ararken bile gizemi azaltmaktan korkmuyordu.
Aras annesinin çalışma biçimini kendi yönteminin ikinci sütunu yaptı:
Önce sıradan açıklamayı tüket.
Sonra bilinmeyene isim ver.
Aras annesinin kayıtlarını, babasının videolarından farklı bir yöntemle incelemeye başladı. Cihan fikirlerden konuşuyordu; Zehra ölçülerden. Cihan “alan” diyordu, Zehra “taşın yoğunluğu, oda hacmi, sütun aralığı” yazıyordu. Annesinin klasörlerinde fotoğraflardan çok tablolar vardı. Lazer tarama çıktıları, akustik ölçümler, kayaç örnekleri, karbon tarihleme sonuçları ve çeşitli ören yerlerinde aynı biçimde kodlanmış küçük çizimler.
Bir dosyanın adı dikkatini çekti: REZONANS_KARŞILAŞTIRMA_07.
Tabloda Göbekli Tepe’deki belirli T-sütunlarının karşılıklı konumları, Toroslar’daki gizli katmanda ölçülen üç oyuk ve Dendera’dan alınmış bazı mimari oranlar yan yana duruyordu. Zehra, hiçbir yerde “aynı sistem” yazmamıştı. Bunun yerine istatistiksel benzerlikler ve hata payları vermişti. Aras annesinin ihtiyatını tanıyordu. Bir şeye inanması, onu kanıtlamış sayması demek değildi.
Son sütunda “normalize edilmiş harmonik oran” başlığı vardı.
Aras ekrana yaklaştı.
1,376.
1,384.
1,381.
1,379.
Kalbi hızlandı.
CERN’deki kendi defterini açtı. Oraya yazdığı değere baktı. Sonra tekrar tabloya.
Bu, aynı sayı değildi. Aynı sayıya yeterince yakındı.
Bir fizikçi için “yakın” kelimesi tehlikeliydi. Ölçekler bütünüyle farklıydı; ölçüm yöntemleri farklıydı; seçilim yanlılığı ihtimali büyüktü. Aras hemen annesinin ham verilerini buldu. Ölçüleri yeniden normalize etti. İki satırda Zehra’nın kullandığı yöntemin sonuçları abarttığını düşündü ve alternatif normalizasyon denedi.
Oran dağılımı genişledi.
Ama merkez kaybolmadı.
Aras koltuğuna yaslandı.
- Bunu nasıl buldun anne? diye mırıldandı.
Cevap başka bir ses kaydında geldi. Zehra’nın sesi yorgun, fakat berraktı:
- Cihan, aynı geometriyi farklı kıtalarda bulmamız kültürel aktarım demek olmayabilir. Belki insanlar aynı şeyi inşa etmeyi birbirlerinden öğrenmediler. Belki aynı şeyi dinlediler. Eğer doğada bir taşıyıcı varsa, birbirinden habersiz toplumların aynı anten biçimine yaklaşması şaşırtıcı olmaz. Kuşların aynı gökyüzüne bakıp aynı yıldızla yön bulması gibi.
Aras kaydı durdurdu.
İlk kez anne ve babasının çalışmaları ona çılgın bir koleksiyon gibi görünmüyordu. Hâlâ olağanüstü iddialardı. Hâlâ kanıt değildi. Fakat artık aralarında test edilebilir bir köprü vardı.
Annesi taşta bir oran bulmuştu.
Babası beyinde bir örüntü bulmuştu.
Aras aynı örüntüyü parçacık verisinde görüyordu.
Üç farklı ölçek.
Üç farklı disiplin.
Tek bir imza ihtimali.
Ve bütün bunların gökyüzündeki karşılığı Eridanus’tu.
Aras, Pandora klasöründeki videoları kronolojik sıraya soktuğunda babasının düşüncesinin tek gecede “mistik” bir hâl almadığını fark etti. İlk kayıtlar şaşırtıcı derecede sıradandı. Cihan, meditasyon yapan deneklerde EEG faz senkronizasyonu üzerine konuşuyor, ölçüm gürültüsünü azaltmanın yollarını tartışıyor, hipotezlerini ihtiyatlı cümlelerle kuruyordu.
- Beynin bir alıcı olduğuna dair kanıtım yok, diyordu ilk videolardan birinde. Sadece şu soruyu yanlış soruyor olabileceğimizden şüpheleniyorum: Bilinç nerede üretiliyor? Belki daha doğru soru, bilinç dediğimiz deneyimin hangi koşullarda kararlı hâle geldiği.
Aras videoyu durdurdu.
Bu, hatırladığı Cihan’dı. İddiasını veriyle sınırlayan, kendi cümlesine itiraz ekleyen adam.
Aylar ilerledikçe ton değişiyordu.
Bir kayıtta Cihan, birbirinden bağımsız iki deneğin aynı geometrik formu tarif etmesini gösterdi. İkisi de üç kollu bir şekilden söz ediyordu. Deneklerin birbirini görmediğine ve deney öncesinde aynı görsel materyale maruz kalmadığına dair notlar vardı.
Bir sonraki kayıtta Cihan heyecanlıydı.
- Tekrarlandı. Üçüncü laboratuvarda da.
Aras dosya eklerini açtı. Deneklerin çizimleri gerçekten benziyordu ama kusursuz değildi. Bir fizikçinin istediği türden temiz veri değildi. Çizimlerden biri üç yapraklı bir çiçeğe, biri spiral galaksiye, biri de birbirine dolanan üç yola benziyordu.
- Seçilim yanlılığı, diye mırıldandı Aras. Babası yüzlerce çizim içinden benzer olanları seçmiş olabilirdi.
Hemen klasörün tamamını taradı.
Cihan benzemeyen çizimleri de saklamıştı.
Bu, Aras’ın itirazını tamamen yok etmiyordu ama onu zayıflatıyordu.
Daha sonraki videolarda Göbekli Tepe, Dendera ve çeşitli ritüeller devreye giriyordu. Aras burada babasının bilimsel disiplininin gevşediğini düşündü. Bir deneyde görülen şekli binlerce yıllık ikonografiyle eşleştirmek, insan beyninin örüntü bulma iştahına davetiye çıkarmaktı.
Videoya dönüp babasına seslendi.
- Burada fazla ileri gidiyorsun.
Ekrandaki Cihan birkaç saniye sonra, sanki oğlunu duymuş gibi aynı şeyi söyledi:
- Biliyorum, Zehra bunun ikonografik benzerlikten fazlası olduğunu söylemek için erken olduğunu düşünüyor. Haklı. Bu yüzden arkeolojik kısmı onun kontrolüne bırakıyorum.
Aras irkildi.
Anne ve babasının birlikte çalışma biçimi, aralarındaki denetim mekanizmasıydı. Cihan spekülasyona hızla gidiyor, Zehra onu ölçü ve tarihle geri çekiyordu. Zehra bir sembolün peşine fazla düştüğünde Cihan istatistik soruyordu.
Bu ortaklık bozulduğunda ne olmuştu?
Pandora’nın sonraki videolarında başka bir isim belirmeye başladı: Konsorsiyum değil, daha nötr bir başlık.
“Ortak çalışma grubu.”
Cihan ilk kez onlardan bahsederken memnundu.
- Bize kendi laboratuvarımız
