novus magister

II. Dünya Savaşı sırasında İngilizler tarafından Almanların şifreli yazışmalarını çözmek için üretilen dünyanın ilk programlanabilir elektronik dijital bilgisayarlarından biridir.

Ekim 16, 2026

II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nın Enigma şifreleme makinesiyle şifrelediği askerî mesajları çözmek için geliştirilen elektromekanik bir cihazdır.

İlk versiyonu, 1932 yılında Polonyalı kriptografi uzmanı Marian Rejewski tarafından icat edilmiştir. Savaşın ilerleyen safhalarında Almanlar Enigma sistemini daha da karmaşık hale getirince, İngilizler Bletchley Park’ta matematikçi Alan Turing ve Gordon Welchman öncülüğünde cihazı geliştirmiş ve otomatize etmiştir.

Yaklaşık 1 ton ağırlığında olan bu cihaz, Enigma'nın milyarlarca olası kombinasyonunu aynı anda test ederek o günün şifre anahtarlarını bularak II. Dünya Savaşı'nın süresini önemli ölçüde kısaltmıştır.

Ekim 16, 2026

Alman mühendis Konrad Zuse tarafından tasarlanan ve 1941 yılında tamamlanan dünyanın ilk çalışan, programlanabilir ve tam otomatik elektromekanik bilgisayarıdır.

Ekim 16, 2026

Bir kişinin kendini başkalarından üstün görmesi, büyüklük taslaması ve bu duyguyla karşısındakileri aşağılaması veya küçümsemesidir.

Kibir, dejenerasyonun en sinsi formudur. Bir insanın kibre kapılmasının nedeni gerçeklerle bağlantısının kopmasıdır.

Ekim 16, 2026

Latince kökenli colonus sözcüğünün çoğuludur. Toprağı işlemek, ekip biçmek, ikamet etmek anlamlarına gelen colere fiilinden türetilmiştir.

Başlangıçta yalnızca "çiftçi" veya "toprağı işleyen kişi" anlamına gelen bu sözcük, Roma İmparatorluğu döneminde hukuki bir terim hâline gelerek toprağa bağlı, yarı özgür kiracı çiftçileri tanımlamak için kullanıldı.

Günümüzdeki "koloni", "kolonyalizm" ve hatta "kültür"¹ kelimeleri, aynı Latince kök olan "colere"den gelir.

(1) Kültür bitkisi, kültür mantarı, culture; toprağı işlemekten zihni işleme faaliyetine evrilmiştir.
...
Ekim 16, 2026

Zihnin algıladığı, hakkında düşündüğü veya tasarladığı her varlık bir şeydir. Bir özne olarak düşünen varlığın dışında kalan, bilince karşıt konumdaki cansız veya canlı nesnelerin tamamıdır. Töz veya nesne ayrıntısına girmeden var olan en yalın gerçeklik birimidir.

Ekim 16, 2026

Bilgiyi ucuzlatan, dolayısıyla bilgiye erişimi kolaylaştıran teknolojilere verilen isimdir.

Aslında bir bilgi teknolojisi olan ve bilgiyi ucuzlatan Gutenberg matbaasının bilginin yayılımını kolaylaştırarak Protestan Reformu’na zemin hazırlaması ve nihayetinde toplumsal yapıda yarattığı derin kırılmalarla Otuz Yıl Savaşları’na yol açması gibi; 2000'lerin sonundan itibaren etkisini hissettiren ve 21. yüzyılın geri kalanında da artarak hissettirecek olan cep bilgisayarları ve sosyal medya gibi bilgi teknolojilerindeki ilerlemeler, insan ilişkilerinde derin bir psikolojik tahribat ve yabancılaşma yaratacak; yer yer siyasi ve askerî etkilerle beraber bu yüzyıla damgasını vuracak bir demografik çöküş sürecini tetikleyecektir.

Ekim 16, 2026

Kısa vadeli kazanımlarına rağmen, tekrarlanması durumunda uzun vadede kendinize ve çevrenize telafisi mümkün olmayan zararlar veren, gerçeklikten kopuk her türden davranış.

Ekim 16, 2026

Kültür, bir toplumun tarih boyunca ürettiği, geliştirdiği ve nesilden nesile aktardığı tüm maddi ve manevi değerlerin toplamıdır. Bireyler tarafından ortaklaşa oluşturulur ve paylaşılır. Zamanla çevre koşullarına, diğer kültürlerle etkileşime ve ihtiyaçlara göre evrilir. Bir toplumu diğer toplumlardan farklı ve özgün kılar. Geçmişten geleceğe, nesilden nesile öğrenme yoluyla aktarılır. Dolayısıyla, bir toplumun kültürünü değiştirmek istiyorsanız, biyolojik nesillerin devamını durdurmanız gerekir.

Kültür, Joseph Henrich ve Edward Osborne Wilson gibi bilim adamlarına göre temelde genetik olup hayvan kökenlerinize kadar uzanır.

Ekim 16, 2026

Latince'deki nihilum kelimesinin kısaltılmış halidir. Hiçlik anlamına gelir.

Hiçlik, tanımı gereği var olamaz. Hiçlik var olamayacağına göre, geriye kalan tek şey ve her şey varoluştur. Varoluş sonsuzdur. Başlangıcı yoktur. Sonu yoktur.

Ekim 16, 2026

Yönlendirici ya da istenen fikirlerin topluma ya da belirli bir demografik gruba aşılanmasıdır.

Ekim 16, 2026

Teşekkür ederim.

Günümüzdeki tanımına göre duygusal zeka (EQ), bir kişinin kendi ve çevresindeki insanların duygularını algılama, anlama, yönetme ve yönlendirme yeteneğidir.

Duygular ve mantık iki farklı nörolojik süreçtir. Duygular amigdalada, mantık ise prefrontal kortekste işlenir. Duygusal zekâ diye bir kavramdan söz edilemez; çünkü duygular bilişsel ya da kognitif hiçbir nitelik barındırmaz.

Ekim 16, 2026

Nükleer savaş durumunda kullanılmak üzere tasarlanmış, Soğuk Savaş döneminde geliştirilen Amerikan askerî teknolojisidir. İnternetin yönetim yapısı olan icann, ietf tam bir “pseudo-republic”tir.

Bir askerî teknolojiyi sivillerin kullanımına neden açtıklarını ve şu anda bununla ilgili neler düşündüklerini çok merak ediyorum.

Ekim 16, 2026